Produkt

Edukacja estetyczna

2 grudnia 2010

Kształtowanie wrażliwości na piękno jest jedną z najskuteczniejszych metod podnoszenia wartości estetycznej otoczenia, w którym żyjemy. Obowiązuje tu uniwersalna zasada – im wcześniej rozpocznie się edukacja, tym będzie skuteczniejsza. 


Dzieci od najmłodszych lat otoczone dobrym wzornictwem, zachęcane do kreatywności, trenowania wyobraźni, a dodatkowo świadome dziedzictwa kulturowego, w swoich już dorosłych wyborach kierować się będą własnym, wyrobionym gustem. Istnieje teoria, że światowa kariera bezosobowego stylu międzynarodowego wynikała z braku wiary elity społeczeństwa w jakość własnego smaku. W efekcie w przypadku wyposażania wnętrz końca ubiegłego wieku najchętniej sięgano po rozwiązania bezpieczne i neutralne. O ile lęk przed towarzyską kompromitacją stał się w pewnych kręgach powodem dla utrzymania estetycznej dyscypliny, o tyle kwestia kształcenia u dzieci zamiłowania do poszukiwania piękna, traktowana jest wciąż z dużą swobodą.

Warto uświadomić sobie, że na dzieci najsilniej oddziałują elementy otoczenia z jakim stykają się na co dzień: wyposażenie pokoju, mieszkania, zabawki, osiedlowe place zabaw, wnętrza sklepów, miejska mała architektura itd. W przypadku doboru zabawek rodzicom „z pomocą” przychodzą gotowe rozwiązania promowane przez międzynarodowy przemysł. Trudno tu o refleksję nad ich jakością estetyczną, bo wiele z nich urosło do rozmiaru przekazywanej z pokolenia na pokolenie ikony, jak Kubuś Puchatek, czy lalka Barbie; inne stają się przedmiotem pożądania ze względu na obowiązującą modę. Wobec siły i zasięgu tego zjawiska niewielu dorosłych decyduje się na zakup ambitnych, mądrych i dobrze zaprojektowanych zabawek, których wbrew pozorom nie brakuje.

Deskhouse

Deskhouse

Deskhouse

W tej sytuacji obszarem najbardziej skutecznej edukacji estetycznej okazuje się być przestrzeń publiczna: place zabaw, galerie handlowe, świetlice, biblioteki, ale również publiczne przedszkola i żłobki, czy toalety miejskie. Projektowanie i wyposażanie tych miejsc wymaga szczególnej staranności. Istotna nie jest wysokość budżetu, ale pomysł i znajomość wrażliwości i potrzeb dziecka w określonym wieku. Zachwyt czystym kolorem, dociekanie kształtu, badanie formy – niekoniecznie geometrycznej – to pierwsza lekcja estetyki. Do tego dochodzą właściwości poszczególnych materiałów – kamień, drewno, tworzywa sztuczne mają rożne barwy, faktury, twardości, różną temperaturę. Zasada „wiarygodności materiałowej”, a więc eksponowanie jego naturalnej barwy i faktury jest walorem estetycznym wielu zabawek i mebli.

Sprzęty w miejscach ogólnodostępnych często poddawane są niemal nieustannemu użytkowaniu. Ich cykl zużycia przewidywany jest nie na kilka lat, jak to bywa w przypadku wyposażenia pokoju dziecinnego w domu, ale na wielokrotnie więcej. Dlatego zastosowanie szlachetnego szlachetnie starzejącego się materiału – drewna, metalu, kamienia - jest w ich przypadku szczególnie uzasadnione.

Nowe trendy, zmieniające się przyzwyczajenia, nowe potrzeby społeczne sprawiają, że pojęcie przestrzeni publicznej ulega stopniowej modyfikacji. Być może za kilka lat finansowane będą z budżetu państwa - a przez to szeroko dostępne - nowe programy z dziedziny edukacji, rozrywki, rekreacji, zdrowia jak np. wypożyczalnie edukacyjnych zabawek, tematyczne place zabaw dla dzieci, ergonomiczne sprzęty, przyrządy do rehabilitacji itp. Ważne, aby właśnie tam znalazło się dobre i twórcze wzornictwo. To prosta droga na wyższy poziom jakości estetycznej dla wszystkich.



Lista projektów wyróżnionych przez autorkę

1. Forma siedziska Mello firmy Ekobo jest rezultatem sposobu klejenia drewna bambusowego. Idea produktów Ekobo opiera się na wykorzystaniu lokalnego materiału oraz sił wytwórczych na terenach krajów rozwijających się. Produkty Ekobo eksponują strukturę naturalnego materiału, kontrastując ją z zewnętrzną gładką i błyszczącą syntetyczną powłoką, a ich kolorystyka nawiązuje do kolorów naturalnego szkliwa.

Mello

Mello

Mello

2. W estetyce skierowanej do dzieci sprawdza się stosowanie prostych form geometrycznych. Ciekawy system meblowy to Via Toy Box, Jego elementy są wykonane ze sklejki brzozowej z krajów lasów nadbałtyckich i Rosji. Zestaw kubików-skrzynek, których otwór wycięty jest w kształcie koła, trójkąta lub kwadratu pozwala na budowanie szeregu różnorodnych rozwiązań przestrzennych i funkcjonalnych, w szerokiej gamie czystych i pastelowych kolorów. 

3. Manipulowanie i składanie to zabawy istotne dla edukacji przestrzennej. Poza rozwojem zręczności, wyobraźni przestrzennej, dziecko zaczyna łączyć formę z funkcją, a kształt rzeczy znajduje swoje praktyczne uzasadnienie. Powiększone układanki doskonale sprawdzają się w  świetlicach i przedszkolach, w których często jedna sala pełni kilka funkcji. Wówczas konieczne staje się zachowanie ładu przestrzennego i wygodne składowanie elementów. Przykładem odpowiedzi na tą potrzebę są meble firmy Kloss - zabawne i funkcjonalne stoliki i stołki z kolekcji Pussle dziecko łatwo zestawi w ciąg, duży krąg, owal, serpentynę. 

Pussle

Pussle

Pussle

4. Wyjątkowe miejsce wśród przykładów dobrego projektowania w przestrzeni publicznej skierowanego właśnie do dzieci zajmuje 29-tonowa kamienna zjeżdżalnia Slide Mantra autorstwa Isamu Noguchi. Została zrealizowana w latach 1988-1990 w dwóch lokalizacjach: w Oo-Dori Park w Sapporo (wersja wykonana w czarnym granicie) i w Bayfront Park w Miami (w białym marmurze). Noguchi - wybitny rzeźbiarz i  architekt projektujący parki publiczne i place zabaw w wielu miejscach na świecie, doskonale rozumiał misję kształtowania wrażliwości na sztukę. Dziecko zaintrygowane „kamienną górą” może do niej wejść, wspiąć się po schodkach - może odkrywać nową perspektywę oglądu rzeźby i  badać różne faktury materiału, a na koniec zjechać w wypolerowanym korycie.

5. Meble duńskiej projektantki Malene Kloeve. Prosta i funkcjonalna seria Wave wykonana z masywu dębowego dedykowana jest w szczególności do kącików dziecięcych w urzędach i poczekalniach. Wysoka jakość, dopracowanie detalu oraz elegancka i powściągliwa stylistyka sprawia, że meble i zabawki tej marki mogą posłużyć wiele lat pomimo intensywnej eksploatacji. Użycie litego drewna przy wyrobie mebli dla dzieci jest szczególnie trafione. Oprócz wysokich wartości estetycznych, można poddawać je wielokrotnej renowacji. 

6. Przedszkole w Tromso w Norwegii jest atrakcyjne w oczach dzieci choć na jego ścianach nie pojawia się ani jedna postać z kreskówki. Koncepcję wnętrz zaprojektował młody zespół 70N Arkitektur. Wszystkie elementy funkcjonalne wbudowano w przestrzeń ścian, które kryją w sobie przestrzenie do przechowywania pomocy dydaktycznych, a także drabinki, norki, tablice, kąciki tematyczne. W ten sposób do dyspozycji dziecięcych aktywności pozostaje cała przestrzeń podłogi. Część ścian wyposażonych jest w mechanizm pozwalający przesuwać je niczym skrzydła, dopasowując wielkość i kształt sali do nowej funkcji, łączyć i rozdzielać pomieszczenia. Projekt ten posiada wyjątkową jakość plastyczną, a zarazem daje dorosłym adekwatne warunki do pracy z dziećmi. 

7. Materiał do nieograniczonej kreacji stanowią rozkładane sześciany firmy Cubi-q, laureata nagrody Red Dot 2008 w kategorii Product Design. Meble dzięki swej wszechstronności, mogą być nawet jedynym wyposażeniem sali zabaw. Stoliki, siedziska, regały, pojazdy, kiosk, domek dla lalek, łóżeczko, teatrzyk – wszystko to można złożyć w kostkę o wymiarach 50x50x50 cm wykonanej z tłoczonej sklejki brzozowej. 

8. Zasada budowy modułowej wykorzystywana jest z dobrym skutkiem w przypadku projektowania wyposażenia placów zabaw. Pozwala ona na uzyskiwanie wielu konfiguracji, a powtarzalność podobnych elementów sprawia, że dany zestaw stanowi uporządkowaną, estetyczną całość. Gregg Fleishman, projektant z Los Angeles od lat tworzy zabawki i budowle dla placów zabaw , które stanowią atrakcyjne struktury-rzeźby, w których łączenia elementów tworzą rodzaj charakterystycznego ornamentu. Dodatkową zaletą tych placów zabaw jest możliwość demontażu oraz łatwość przechowywania i transportu płaskich elementów.

Playgoda

Playgoda

Playgoda

9. Zupełnie wbrew komercyjnym trendom przebiegają działania instytucji dostrzegających znaczenie stymulowania wszystkich zmysłów w rozwoju dzieci. Godnym uwagi jest amerykański program realizowany przez Rockwell Group oraz miejskie samorządy lokalne, w wyniku którego powstał plan Imagination Playgrounds. Są to place zabaw, a raczej zestawy części budowlanych wykonanych z pianki podstawowe bryły wyposażone w otwory oraz elementy do ich łączenia . Całość spakowana jest i transportowana w kontenerach o rozmiarach ok. 2x4x2m. Do realizacji projektu potrzebne są ponadto surowce: woda i piasek, oraz asystenci uczestniczący z dziećmi w doświadczeniach-zabawach. Idea tego rodzaju stanowisk jest znakomita, a ich design daje projektantom jeszcze duże pole do popisu: zróżnicowanie materiałów, z których wykonane są elementy, wprowadzanie np. kodu kolorystycznego, opracowanie sposobu składowania elementów w kontenerze. Kontynuacją programu ma być stworzenie starannie zaprojektowanych stacjonarnych „Parków Wyobraźni” na terenie USA (pierwszy ma zostać otwarty w Nowym Yorku latem 2010). 

10. Zaprojektowany odpowiednio mebel nie tylko dobrze służy swojemu przeznaczeniu, ale może kreować pożądane zachowania. Przytoczę przykład Grand Chair Jelte van Geesta – ta bujana ławka w rodzaju współczesnej sofy typu confident* sprzyja szczerym, partnerskim rozmowom dorosłego z dzieckiem.

Agnieszka Marczewska

Grand Chair

Grand Chair

Grand Chair

*confident (fr.), siamoise (fr.), vis-á-vis (fr.), sociable (fr.), powiernica, szeptanka, całuśnik (antykwaryczne) to typ małej kanapy o dwóch siedziskach oddzielonych poręczami w ten sposób, iż osoby siedzą obok siebie w przeciwstawnych kierunkach i mogą prowadzić rozmowę „na ucho”; pojawiła się we Francji w k. XVIII w. I rozpowszechniła w całej Europie w XIX w. Przybierając różne formy i nazwy, np. amorino we Włoszech, dwojnoje kriesło w Rosji, w Anglii m.in. Cavendish double, conversation chair..., za: Izydor Grzeluk, "Słownik Terminologiczny Mebli", Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000


Autorka artykułu jest projektantką mebli, wnętrz oraz przedmiotów użytkowych, ze szczególnym uwzględnieniem sprzętów przeznaczonych dla dzieci. Dla firmy W to mi graj zrealizowała projekt systemu wypożyczalni wózków do wożenia dzieci w trakcie zakupów. Samochodziki wykonane są ze sklejki, a ich pulpity posiadają zestaw drewnianych prostych zabawek do manipulacji (skrzynia biegów, liczniki, kierownica). Stylistyka wypożyczalni przenosi dziecko w przestrzeń małego miasteczka, którego skala stanowi przeciwwagę dla rozmiarów galerii handlowej. Galerie handlowe coraz częściej stają się miejscem spędzania czasu z dzieckiem. Są to miejsca o charakterze wybitnie komercyjnym, dlatego wszelkie próby oparcia się masowym trendom i wprowadzenia alternatywnej stylistycznie enklawy zwłaszcza z przeznaczeniem dla dzieci, są godne uznania. Wpisane w krajobraz galerii elementy tego projektu maja szanse pozostać w pamięci najmłodszych, konkurując z kolejną reklamowaną tandetą.



 

 

Komentarze

  • stacha
    5 stycznia 2011
    zgłoś do moderacji
    Dzieci uwielbiaja bawic sie przedmiotami codzinnego uzytku w duzej skali, dlatego tez zamiast bawic sie zabawka, wola bawic sie pudelkiem, w ktorym zostala kupiona.MOJEe dzieci spedzily cale swieta bawiac sie opakowaniem od mebli w formie dlugiej tektury, z ktorej budowaly zjezdzalnie i domek-labirynt. Zapomnialy o wszelkich zabawkach. Bardzo wazne jest przecwstawienie sie komercyjnym plastikowym trendom. Dzieci same sie do tego zabieraja. Trzeba jeszcze zainspirowac rodzicow-na pewno jest to trudne, gdyz przedstawione artyuly naleza raczej do zjawisk niszowych.Bardzo ciekawy i inspirujacy artykul.

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj