O autorze

Alan Záruba

Studiował typografię w London School of Printing. Jest założycielem Alba Design Press w Pradze oraz współtwórcą i redaktorem magazynu „Deleatur”. Nauczyciel wizytujący Akademii Sztuk Pięknych, Projektowania i Architektury w Pradze oraz Merz Academy w Stuttgarcie.

Artykuł

Artykuł ukazał się w numerze 18 (I/2006) kwartalnika 2+3D

Projektowanie graficzne

Isotype. Demokracja dla wszystkich

Alan Záruba, 27 października 2009
Strona: 1 | 2 | 3

Wydanie Compton’s Pictured Encyclopedia umożliwiło rozpoczęcie nowego projektu. Na zlecenie nowojorskiego wydawnictwa Alfred A. Knopf, powstała książka Modern Man in the Making. Jest to prawdopodobnie najlepsza książka Isotype jaka kiedykolwiek została wydana. Opublikowana w 1939 roku w USA i rok później w Holandii, opisywała historię ludzkości w maksymalnie obiektywny sposób. Książka podzielona była na sześć rozdziałów poświęconych ważnym wydarzeniom historycznym, społecznym i ekonomicznym w różnych krajach i na różnych kontynentach.



Okładka książki De moderne mensch ontstaat (N.V. Noord-Hollandsche Uitgevers Maatschappij Amsterdam, 1940)



Światowe imperia (Otto Neurath, The Modern Man in Making, Alfred A. Knopf, New York & London, 1939, s. 24)



Populacje (Otto Neurath, The Modern Man in Making, Alfred A. Knopf, New York & London, 1939, s. 69)

Ambicją autorów było stworzenie nowego obrazu świata – Orbis Pictus. Otto Neurath, Marie Reidemeister i Gerd Arntz pracowali wówczas nad nowym sposobem prezentowania faktów, który można rozpoznać w wielu późniejszych książkach opracowanych z zastosowaniem Isotype. Nazywali go stylem „obraz – słowo” (picture – text style) – słowo było ściśle powiązane z obrazem, dzięki pieczołowicie zaprojektowanemu całościowemu układowi informacyjnemu w formie wykresów i tekstów w kodzie kolorystycznym.

W 1938 r. królowa Holandii Wilhelmina obchodziła 40-lecie swojego panowania i z tej okazji zorganizowano szereg wystaw. Zespół Neuratha cieszył się wówczas już taką sławą, że powierzono mu stworzenie prezentacji dotyczących zdrowia publicznego i transportu. Opracował także znakomitą wystawę „Wokół Rembrandta”, której niekonwencjonalny pomysł polegał na zestawieniu społecznych statystyk i faktów historycznych z przykładami prac mistrza. Dość powiedzieć, że statystyki doskonale ilustrowały, jak bogatym i kwitnącym krajem była wtedy Holandia.



Okresy życia Rembrandta (International Foundation for Visual Education, Rondom Rembrandt, De Bijenkorf, Amsterdam, 1938, s. 8–9)

Dobra passa nie trwała długo. Kolejną próbę wprowadzenia wizji Neuratha w życie przerwała interwencja niemiecka w maju 1940 r. Otto i Marie uciekli z Scheveningen do Anglii na łodzi ratunkowej. W Dover zatrzymała ich policja i przez prawie rok byli internowani. Wypuszczeni w lutym 1941 r. znaleźli schronienie w Oxfordzie. Wtedy zdecydowali się na małżeństwo. Byli przykładem doskonałych współpracowników – a jednocześnie każde z nich w razie tragedii, która mogłaby zagrozić ich dotychczasowemu dorobkowi, było w stanie samodzielnie i legalnie kontynuować wizjonerską pracę. Gdy w grudniu 1945 r. Otto Neurath nagle zmarł, Marie zmuszona była podjąć szybkie działania, aby nie zaprzepaścić 20 lat ich pracy. Odnowiła kontakty z dawnymi współpracownikami i z ogromną energią i poświęceniem kontynuowała projekty, które Neurath zainicjował w ostatnich latach życia. W 1948 r. Marie Neurath przeprowadziła się do Londynu. Miała tam opracować serię książek dla wydawnictwa Max Parrish & Co. Chodziło o poszerzoną wersję pracy wykonanej do encyklopedii Comptona. Pierwsza część nosiła tytuł Visual Science (Wizualna nauka) i opierała się na pomyśle, którego realizacja była największym marzeniem Neuratha – na idei nauki przez Isotype. System miał umożliwić porozumiewanie się ludzi niezależnie od wykształcenia czy umiejętności czytania. Marie kontynuowała rozpoczęte z Neurathem dzieło aż do 1971 r. Wtedy cały zbiór Neurathów został zdeponowany w Uniwersytecie w Reading.

Neurathowie zdawali sobie sprawę, że system Isotype jest przystępny przede wszystkim dla narodów, które określano mianem cywilizacji Zachodu. Wierzyli jednak, że dziecięco prosty, odwołujący się do zdrowego rozsądku system, powinien być zrozumiały na całym świecie. Marie Neurath przekonała się o tym w 1955 r., gdy została zatrudniona przez rząd Zachodniej Nigerii, ówczesnej kolonii brytyjskiej. Miała opracować informacje wizualne – dotyczące zdrowia, edukacji, rolnictwa oraz zasady demokratycznego głosowania – przeznaczone dla niewykształconej części społeczeństwa.



Sprawniejsza gospodarka poprawia jakość życia (Isotype Institute Ltd., rząd Zachodniej Nigerii, Nigeria, 1955)

Liczyła się z różnicą szybkości odbioru informacji, schematów kolorystycznych, sposobów przyciągania uwagi miejscowej ludności. Była zdumiona, że wszystkie przywiezione materiały wizualne są zrozumiałe. Plakaty informujące o wyborach pozostały na ścianach jeszcze długo po głosowaniu, jako znak ważnego społecznego wydarzenia. Dzieci w szkołach szybko uczyły się „czytać” obrazki i łatwo przyswajały cały system.

Przez prawie 50 lat XX wieku w systemie Isotype zapisywane były opracowania naukowe. Otto Neurath miał szeroko zakrojoną wizję encyklopedii zapisu osiągnięć ludzkości wraz ze specjalnym słownikiem wizualnym, który by ją uzupełniał. Jego największe marzenie o powszechnym dostępie do wiedzy, nigdy nie spełniło się do końca, ale jego wizje społeczne i polityczne rozbudziły odważną, choć utopijną myśl o lepszej przyszłości, w której wszyscy mogliby się dowiedzieć skąd przychodzą, kim są i dokąd zmierzają. O życiu, w którym demokracja byłaby udziałem wszystkich.

Strona: 1 | 2 | 3

Tłumaczenie Jacek Mrowczyk

* Otto Neurath: A New Language – Visual Education. Survey Graphic, Nowy Jork, 1937

Tekst jest zapisem referatu wygłoszonego na konferencji AtypI w Helsinkach 18 września 2005.

Artykuł jest rezultatem badań autora, rozpoczętych w roku 2000. Do tej pory udało mu się zorganizować dwie wystawy („Otto Neurath: Isotype and Development of Modern Global Sings” i wspólnie z Erwinem K. Bauerem „Understand the World!”) oraz wydać katalog (Alba Design Press, 2002, ISBN 80-902840-7-8). Projekt nie byłby możliwy bez życzliwej pomocy wielu ludzi m.in.: Petry Černej Oven, Erica Kindela, Paula Stiffa, Sue Walker, Robina Kinrossa, Fransa Petersea, Paula Mijksenaara, Warrena Lee oraz Ivy Knobloch. Więcej informacji o projekcie można znaleźć na stronie: www.albadesign.org

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj