Przemyśleć u / życie. Projektanci. Przedmioty. Życie społeczne

O książce Moniki Rosińskiej usłyszałam na długo przed jej wydaniem. Czekałam z niecierpliwością. Pomimo systematycznie rosnącej liczby pozycji dotyczących dizajnu nasz rynek wydawniczy ciągle jest mocno wyposzczony.

Autorka jest doktorantką w Instytucie Socjologii UAM w Poznaniu. W swojej książce podejmuje interesującą próbę zmierzenia się z aktualną teorią wzornictwa oraz analizuje sposoby postrzegania wpływu projektowania na rzeczywistość społeczną. Rosińska prezentuje różnorodne punkty widzenia znanych teoretyków wzornictwa, cytuje m.in. za Judy Attfield, Clive’em Dilnotem, Guyem Julierem, Victorem Margolinem i wieloma innymi, podejmuje z nimi dialog. W efekcie w tekście pojawiają się liczne, zgrabne definicje, które mogłabym śmiało polecić zarówno samym projektantom, jak i wielu dziennikarzom podejmującym się opisywania współczesnego wzornictwa. Tymczasem, jak pisze autorka, „dizajn na naszych oczach staje się ulubieńcem magazynów lifestyle’owych, maskotką różnorodnych eventów, ale również wschodzącą gwiazdą gospodarki opartej na wolnej konkurencji i coraz częstszym gościem w obrębie mowy potocznej”.

Jednak największą być może wartość książki stanowi materiał pochodzący z wywiadów przeprowadzonych przez autorkę z jedenastoma polskimi projektantami. Socjolożka podjęła się zbadania i zapisania stanu ich samoświadomości zawodowej. Projektanci byli pytani m.in. o to, czym jest dizajn, jaka jest jego rola, kim jest użytkownik, opowiadali o społecznych konsekwencjach projektowania, a także o tym, co skłoniło ich do wybrania tego zawodu. I nawet jeżeli cytowane przez Rosińską wypowiedzi bywają szokująco naiwne (patrz s. 148, motywacja stojąca za wyborem zawodu: „Nie mam pojęcia, jakoś tak wyszło…”, „…bo to świetna zabawa” itd.), to nie można nie docenić szczerości i prawdziwości tych zwierzeń. Pytanie, czy owe jedenaście wywiadów można traktować jako podstawę do budowania prawdziwego obrazu środowiska polskich projektantów. Tym bardziej że w tym skromnym zestawieniu znalazły się postacie reprezentujące skrajnie różne etapy rozwoju zawodowego: od studenta ostatniego roku ASP po projektanta z imponującym dorobkiem zawodowym, wybitnego intelektualistę.