Ilustracje

Biblioteka projektanta

Sztuka barwy. Subiektywne przeżywanie i obiektywne rozumienie jako drogi prowadzące do sztuki

9 lipca 2016


Johannes Itten
Sztuka barwy. Subiektywne przeżywanie i obiektywne rozumienie jako drogi prowadzące do sztuki
tłumaczenie Sława Lisiecka, wydawnictwo d2d.pl, Kraków 2015, wydanie studyjne, 21 × 21,3 cm, 96 stron, oprawa twarda, ISBN 978‑83-940 306‑1‑2, cena 46 zł


 

Sztuka barwy to klasyczna pozycja z kanonu książek o projektowaniu. Bardzo się ucieszyłam, widząc jej polskie tłumaczenie opublikowane przez krakowskie wydawnictwo d2d. Przez wiele lat, obecna wyłącznie w oryginalnej wersji niemieckiej bądź wydaniu angielskim, stanowiła książkę istotną, lecz trudno dostępną, której tłumaczone własnym sumptem fragmenty wykorzystywaliśmy w pracy ze studentami. Poglądy Johannesa Ittena dotyczące koloru mają swój początek w latach 20. XX wieku, kiedy ta problematyka stanowiła temat poważnych dyskusji prowadzonych przez naukowców, artystów i projektantów, dyskusji, których rezultaty oddziaływały nie tylko na kształtujący się kierunek malarstwa abstrakcyjnego, lecz także dotyczyły zastosowania barwy w dziedzinach takich jak architektura, projektowanie graficzne czy budujące swoją tożsamość wzornictwo przemysłowe.
Teoria i praktyka barwy były istotnym elementem zarówno kursu wstępnego w Bauhausie, jak i zajęć studentów wyższych lat w ramach warsztatu malarstwa ściennego. Johannes Itten swoim sposobem bycia, wizerunkiem i poglądami wyróżniał się nawet wśród wybitnych artystów i projektantów, których nie brakowało w tak słynnej jak Bauhaus szkole. Ubrany w zaprojektowany przez siebie mnisi habit, z ogoloną głową, praktykujący różne rodzaje diet i ćwiczeń oddechowych, sprawiał wrażenie nie malarza, lecz guru sekty, skupiającego wokół siebie wiernych wyznawców. Swą działalność dydaktyczną rozpoczynał od prywatnej szkoły w Wiedniu, skąd został ściągnięty przez Waltera Gropiusa do tworzącego się w Weimarze Bauhausu, gdzie w latach 1919–1922 prowadził kurs podstawowy. Jego niekonwencjonalne metody nauczania oraz fascynacje wschodnim kultem mazdaznan budziły kontrowersje, których następstwem było odejście Ittena ze szkoły. Artysta kontynuował działalność dydaktyczną nieprzerwanie do 1960 roku, w szkołach w Krefeld i Zurychu, a w roku 1955 prowadził kurs barwy w słynnej Hochschule für Gestaltung w Ulm. Stworzona przez Ittena teoria łączyła w sobie różne poziomy oddziaływania barwy, począwszy od działania optycznego, kontrastów, interakcji i harmonii, poprzez systematykę, aż po zagadnienia estetyki, ekspresji i symboliki.
Książka Sztuka barwy. Wydanie studyjne stanowi skróconą wersję dużej Sztuki barwy, która po raz pierwszy ukazała się w Niemczech w 1961 roku. W pierwotnym wydaniu tego opracowania znaczną część zajmuje analiza pochodzących z różnych epok dzieł malarskich, na których podstawie omawiane są zagadnienia kompozycji i oddziaływania barw. To podsumowanie doświadczeń artystycznych i dydaktycznych Ittena, całościowa prezentacja poglądów o znaczeniu barwy w sztuce. Mała Sztuka barwy koncentruje się na samym fenomenie koloru oraz elementach niezbędnych do opanowania jego wizualnego języka. Znajdziemy w niej podstawowe schematy koła barw, dwunastoramiennej gwiazdy Ittena, kulistego systemu Ottona Rungego czy siedmiu podstawowych kontrastów. To niezbędne kompendium wiedzy o barwie, napisane zwięzłym i przystępnym językiem.
Polskie tłumaczenie zostało przygotowane z uwzględnieniem fachowego słownictwa stosowanego w dziedzinie barwy, co należy uznać za wielką zaletę książki, ponieważ dyletanckie traktowanie terminologii jest bolączką bardzo wielu polskich wydań zagranicznej klasyki. Zasługę tę należy przypisać zarówno wydawnictwu d2d, tłumaczce Sławie Lisieckiej, jak i konsultantowi merytorycznemu profesorowi Janowi Pamule z krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, który swoją szeroką wiedzę o barwie przez wiele lat przekazywał kolejnym pokoleniom studentów. W 1967 roku Johannes Itten pisał: „Podobnie jak słowo otrzymuje swój jednoznaczny sens dopiero w związku z innymi słowami, tak i poszczególne barwy uzyskują swój jednoznaczny wyraz i dokładny sens dopiero w związku z innymi barwami”. Myślę, że słowa te uznać można za przesłanie całej książki.

 

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj